Phần này sẽ hướng dẫn bạn các thao tác làm việc cơ bản với Inkscape. Đây là một tài liệu dùng định dạng SVG, nên bạn có thể xem, sửa, sao chép hay lưu nó lại bằng Inkscape.

Bài hướng dẫn Cơ bản bao gồm việc di chuyển vùng vẽ, quản lý các tài liệu, cơ bản về các công cụ hình dáng, các kỹ thuật tạo vùng chọn, chuyển dạng các đối tượng với công cụ Chọn, nhóm các đối tượng lại, đặt màu tô và màu nét, căn chỉnh vị trí các đối tượng và phân bố chúng theo trục z trong một lớp. Để biết thêm các chủ đề nâng cao, hãy xem các bài hướng dẫn khác, nằm trong trình đơn Trợ giúp của chương trình.

Di chuyển vùng vẽ

Có rất nhiều cách để bạn cuộn vùng vẽ. Cách thứ nhất, dùng Ctrl+các mũi tên để cuộn vùng vẽ bằng bàn phím. Cách thứ hai, bấm giữ chuột giữa và di chuyển con trỏ để kéo vùng vẽ ra vị trí mình muốn. Cách ba, dùng các thanh cuộn (nhấn Ctrl+B để bật/tắt chúng). Cách thứ tư, xoay bánh lăn của chuột để cuộn lên xuống; giữ Shift khi xoay để cuộn trái/phải.

Phóng to hay thu nhỏ

Ta thường phóng to và thu nhỏ vùng vẽ bằng phím -+ (hoặc =) từ bàn phím. Bạn cũng có thể giữ Ctrl+chuột giữa hoặc Ctrl+chuột phải để phóng to, Shift+chuột giữa hoặc Shift+chuột phải để thu nhỏ, hoặc xoay chuột khi giữ Ctrl. Một cách khác, chọn trường Thu phóng (ở góc dưới bên phải cửa sổ tài liệu), nhập vào giá trị % thu phóng rồi Enter. Ta cũng có thể dùng công cụ Thu phóng (trên hộp công cụ), kéo chuột trên 1 vùng để phóng to vùng đó.

Inkscape lưu lại các mức thu phóng bạn từng dùng trong phiên làm việc hiện thời. Vì vậy, nhấn ` để trở lại mức thu phóng trước, và Shift+` để chuyển tới mức thu phóng kế.

Các công cụ của Inkscape

Thanh công cụ nằm dọc bên trái cửa sổ Inkscape chứa các công cụ để vẽ và sửa các đường nét và đối tượng trong vùng vẽ. Nằm ngay bên dưới các trình đơn là thanh Lệnh với những nút lệnh truy cập nhanh vào các trình đơn, và thanh Điều khiển Công cụ có các thành phần điều khiển dành cho công cụ đang được sử dụng. Nằm dưới cùng trong cửa sổ Inkscape là thanh Trạng thái, hiển thị các gợi ý và các thông điệp hệ thống khi bạn làm việc.

Inkscape có nhiều phím tắt bàn phím cho bạn dùng. Hãy chọn mục Trợ giúp > Tham chiếu về Phím tắt và con chuột để biết thêm.

Tạo và quản lý các tài liệu

Để tạo ra một tài liệu trắng, dùng Tập tin > Mới hoặc nhấn Ctrl+N. Để mở một tài liệu có sẵn, chọn Tập tin > Mở (hoặc Ctrl+O). Để lưu lại tài liệu đang làm, hãy chọn Tập tin > Mở (Ctrl+S), hoặc lệnh Save As (Shift+Ctrl+S) để lưu tập tin với tên mới.

Inkscape dùng định dạng SVG (Scalable Vector Graphics) làm định dạng chuẩn. SVG là một định dạng chuẩn được nhiều phần mềm đồ hoạ hỗ trợ. Định dạng SVG dựa trên ngôn ngữ XML và bạn có thể dùng một chương trình xử lý văn bản bất kỳ để mở và chỉnh sửa một tập tin SVG. Bên cạnh SVG, Inkscape có thể nhập và xuất một số định dạng khác (EPS, PNG).

Inkscape opens a separate document window for each document. You can navigate among them using your window manager (e.g. by Alt+Tab), or you can use the Inkscape shortcut, Ctrl+Tab, which will cycle through all open document windows. (Create a new document now and switch between it and this document for practice.) Note: Inkscape treats these windows like tabs in a web browser, this means the Ctrl+Tab shortcut only works with documents running in the same process. If you open multiple files from a file browser or launch more than one Inkscape process from an icon it will not work.

Tạo các hình dạng

Trước hết, bấm vào công cụ Chữ nhật (hoặc nhấn F4) rồi kéo và thả chuột trong một tài liệu mới hoặc ngay tại đây:

An example image

As you can see, default rectangles come up blue, with a black stroke (outline), and fully opaque. We'll see how to change that below. With other tools, you can also create ellipses, stars, and spirals:

An example image

Các công cụ này được gọi là các công cụ hình dạng. Mỗi một hình dạng bạn tạo ra sẽ có một hoặc nhiều chốt hình kim cương; hãy thử kéo chuột để di chuyển chốt của hình và quan sát sự thay đổi của hình đó. Thanh Điều khiển công cụ cũng cho phép bạn tinh chỉnh lại một hình dạng; thanh này điều khiển hình dáng hiện đang được chọn (tức là hình dạng đang có các chốt hiện ra) đặt thiết lập mặc định áp dụng cho những hình dạng được tạo sau đó.

Để huỷ bước, tức là quay lại trạng thái của tài liệu trước một hành động bạn vừa thực thi, hãy nhấn Ctrl+Z. (Hoặc, nếu bạn lại đổi ý, bạn có thể Bước lại hành động vừa được huỷ bằng tổ hợp Shift+Ctrl+Z.)

Di chuyển, co giãn và xoay

Công cụ được dùng nhiều nhất trong Inkscape là Công cụ Chọn. Bấm vào nút trên cùng (hình mũi tên) trên hộp công cụ, hoặc nhấn F1 hoặc phím cách. Sau đó ta có thể chọn bất cứ đối tượng nào trên vùng vẽ. Bấm vào hình chữ nhật dưới đây.

An example image

Bạn sẽ thấy có 8 chốt hình mũi tên xung quanh đối tượng. Giờ, bạn có thể:

Giờ nhấn vào hình chữ nhật thêm lần nữa. Các chốt thay đổi hình dáng. Giờ bạn có thể:

Trong khi đang dùng công cụ Chọn, bạn cũng có thể dùng các ô số trong thanh Điều khiển Công cụ (bên trên vùng vẽ) để đặt giá trị chính xác cho vị trí (ô X và Y) và kích cỡ (ô W và H) của vùng chọn.

Chuyển dạng dùng bàn phím

Inkscape có một đặc điểm nổi trội hơn hẳn các phần mềm đồ hoạ vector khác là nó có hệ thống phím tắt bàn phím rất đầy đủ. Bạn có thể thực thi hầu hết các lệnh hoặc hành động từ bàn phím. Các thao tác chuyển dạng một đối tượng cũng vậy.

You can use the keyboard to move (arrow keys), scale (< and > keys), and rotate ([ and ] keys) objects. Default moves and scales are by 2 px; with Shift, you move by 10 times that. Ctrl+> and Ctrl+< scale up or down to 200% or 50% of the original, respectively. Default rotates are by 15 degrees; with Ctrl, you rotate by 90 degrees.

Tuy vậy, có lẽ chức năng hữu ích nhất của Inkscape là chuyển dạng ở mức điểm ảnh, được kích hoạt khi bạn nhấn Alt+ các phím chuyển dạng. Ví dụ, Alt+mũi tên sẽ di chuyển vùng chọn sang 1 pixel tại mức thu phóng hiện thời (tức là 1 điểm ảnh trên màn hình, chứ không phải px, đơn vị đo chiều dài của SVG, không phụ thuộc vào mức độ thu phóng). Điều này có nghĩa là, bạn có thể Alt+mũi tên để di chuyển một khoảng cách tuyệt đối nhỏ hơn nếu đang ở mức thu phóng 200%, so với khi thực hiện thao tác tương tự ở mức thu phóng 100%, mặc dù rằng đối tượng vẫn sẽ được di chuyển đi 1 điểm ảnh trên màn hình.

Tương tự, Alt+>Alt+< sẽ co giãn vùng chọn sao cho kích thước hiển thị sẽ tăng hoặc giảm 1 điểm ảnh, và Alt+[Alt+] sẽ xoay đối tượng sao cho điểm xa nhất nằm trên đối tượng sẽ dịch đi 1 điểm ảnh.

Lưu ý: trên Linux, bạn sẽ không thể dùng các phím Alt+mũi tên và một số tổ hợp phím khác, nếu trình quản lý cửa sổ của bạn dùng các tổ hợp phím đó để kích hoạt một số sự kiện khác của nó. Một giải pháp cho vấn đề này là, bạn cấu hình lại trình quản lý cửa sổ cho phù hợp với Inkscape hơn.

Chọn nhiều

Bạn có thể chọn nhiều đối tượng cùng một lúc bằng cách nhấn Shift+bấm chuột vào chúng. Hoặc, bạn có thể kéo chuột xung quanh các đối tượng cần chọn; thao tác này gọi là chọn bằng dây chun. (Công cụ Chọn tạo ra một dây chun khi bạn kéo chuột trong khoảng trống; tuy nhiên nếu bạn giữ Shift trước khi kéo, Inkscape sẽ luôn tạo ra các dây chun.) Hãy thực hành bằng cách chọn tất cả 3 đối tượng hình dáng ở dưới đây:

An example image

Giờ, dùng dây chun (bằng cách kéo chuột hoặc Shift+kéo chuột) để chọn 2 hình elip nhưng không chọn hình chữ nhật:

An example image

Each individual object within a selection displays a selection cue — by default, a dashed rectangular frame. These cues make it easy to see at once what is selected and what is not. For example, if you select both the two ellipses and the rectangle, without the cues you would have hard time guessing whether the ellipses are selected or not.

Shift+bấm chuột vào một đối tượng để thôi không chọn nó nữa. Hãy chọn tất cả 3 đối tượng ở trên, rồi dùng Shift+bấm chuột để bỏ chọn 2 hình elip và giữ lại hình chữ nhật.

Nhấn Esc để bỏ vùng chọn đang có. Ctrl+A sẽ chọn tất cả các đối tượng có trong lớp hiện tại (nếu bạn không tạo ra lớp nào khác, tất cả các đối tượng trong tài liệu sẽ được chọn).

Nhóm lại

Một số đối tượng có thể được hợp lại thành 1 nhóm. Ta có thể di chuyển hay chuyển dạng 1 nhóm giống như 1 đối tượng đơn lẻ. Trong hình dưới, bên trái là 3 đối tượng độc lập với nhau còn bên phải cũng là 3 đối tượng đó, nhưng đã được nhóm lại. Hãy thử kéo chuột để di chuyển nhóm ra vị trí khác.

An example image

Để tạo một nhóm, hãy chọn một hoặc nhiều đối tượng và nhấn Ctrl+G. Để tách một hay nhiều nhóm, hãy chọn nhóm cần tách rồi nhấn Ctrl+U. Ta có thể nhóm các nhóm lại thành 1 nhóm cấp cao hơn. Tuy nhiên, hãy lưu ý là Ctrl+U sẽ tách nhóm theo từng cấp; bạn sẽ phải Ctrl+U nhiều lần nếu muốn tách nhóm cấp cao thành nhóm cấp thấp hơn, rồi thành các đối tượng độc lập.

Thực ra bạn không nhất thiết phải tách nhóm để sửa 1 đối tượng đang ở trong 1 nhóm. Chỉ việc Ctrl+bấm chuột để chọn và sửa đối tượng ta cần, hoặc Shift+Ctrl+bấm chuột để chọn nhiều đối tượng nằm trong và ngoài một nhóm bất kỳ. Hãy thử di chuyển hoặc chuyển dạng các hình dạng độc lập trong nhóm ở bên phải hình trên mà không tách nhóm ra, rồi bỏ chọn và chọn nhóm một cách bình thường để thấy là các đối tượng vẫn đang được nhóm lại.

Tô và Nét

Ta có thể truy cập rất nhiều chức năng của Inkscape từ các hộp thoại. Có lẽ cách dễ nhất để tô màu 1 đối tượng là bạn mở hộp thoại Mẫu Màu từ trình đơn Xem (hoặc nhấn Shift+Ctrl+W), chọn một đối tượng, sau đó bấm vào một mẫu màu để tô màu đó lên đối tượng đã chọn.

Hộp thoại Tô và Nét trong trình đơn Đối tượng (hoặc nhấn Shift+Ctrl+F) cung cấp cho bạn nhiều lựa chọn cao cấp khác trong việc tô màu đối tượng. Hãy chọn hình dưới đây và mở hộp thoại Tô và Nét ra.

An example image

Bạn sẽ thấy trong hộp thoại có 3 thẻ: Tô, Sơn nét, và Kiểu nét. Thẻ Tô cho phép bạn sửa lại màu tô (bên trong) các đối tượng được chọn. Dùng các nút trong thẻ, bạn có thể chọn kiểu tô, gồm có không tô màu (nút có dấu X), tô màu phẳng, chuyển sắc thẳng và chuyển sắc tròn. Đối với hình trên, nút tô màu phẳng sẽ được nhấn xuống.

Bên dưới nữa là một tập hợp các bộ chọn màu nằm trong các thẻ riêng biệt: RGB, CMYK, HSL và Tròn. Bộ chọn màu dễ dùng nhất có lẽ là Tròn: bạn xoay hình tam giác để chọn lấy dải màu sắc mình cần, rồi chọn mức độ đổ bóng lên dải màu đó bên trong hình tam giác. Tất cả các bộ chọn màu đều có các thanh trượt để bạn chọn mức alpha (độ mờ đục) của đối tượng đang chọn.

Mỗi khi chọn một đối tượng, bộ chọn màu sẽ được cập nhật lại để biểu diễn màu tô và màu nét hiện đối tượng đó đang có (nếu bạn chọn nhiều đối tượng, màu được biểu diễn là màu trung bình). Hãy thử với các hình mẫu dưới đây, hoặc tự tạo ra các hình dạng và thử sử dụng các bộ màu để đổi màu chúng:

An example image

Trong thẻ Sơn nét, bạn có thể xoá nét (viền) của đối tượng đang chọn, hoặc gán cho nó một màu sắc tuỳ ý, hay độ trong suốt bất kỳ:

An example image

Thẻ cuối cùng, Kiểu nét, cho phép bạn đặt độ rộng của nét viền, cũng như các tham số khác liên quan:

An example image

Cuối cùng, thay vì dùng màu phẳng, bạn có thể dùng chuyển sắc làm màu tô và/hoặc màu nét viền:

An example image

Khi bạn chuyển chế độ tô từ màu phẳng sang chuyển sắc, chuyển sắc được tạo ra sẽ lấy màu phẳng trước đó làm cơ sở, nhưng chuyển từ đục dần dần thành trong suốt. Chuyển sang công cụ Chuyển sắc (Ctrl+F1) để kéo các chốt chuyển sắc — điểm điều khiển nằm trên đường thẳng biểu diễn phương hướng và chiều dài trên đó diễn ra sự biến đổi màu. Khi một chốt chuyển sắc được chọn (có màu xanh), hộp thoại Tô và Nét sẽ đặt màu cho chốt đó thay vì màu của toàn bộ đối tượng.

Một cách khác khá hay để đổi màu cho một đối tượng là dùng công cụ Bút chọn màu (F7). Chỉ việc bấm chuột lên vị trí bất kỳ trong bản vẽ khi dùng công cụ đó, và màu tại điểm vừa bấm chuột sẽ được tô cho đối tượng đang chọn (Shift+bấm chuột để tô nét viền thay vì tô màu).

Nhân đôi, sắp xếp và phân phối

Ta rất hay phải nhân đôi một đối tượng (Ctrl+D) trong khi làm việc. Bản sao sẽ nằm ngay bên trên đối tượng gốc và được chọn ngay khi bạn vừa tạo ra nó, nên bạn có thể kéo chuột hoặc dùng các phím mũi tên để di chuyển nó ra vị trí khác. Hãy thử thực hành bằng cách tạo một đường thẳng từ hình vuông màu đen này:

An example image

Tuy nhiên, có thể bạn đặt các bản sao không đúng chỗ lắm. Hãy dùng hộp thoại Sắp hàng và phân phối (Ctrl+Shift+A) để sắp xếp lại chúng! Chọn tất cả các hình vuông đã tạo ra (Shift+bấm chuột hoặc kéo chuột để tạo vùng chọn), mở hộp thoại Sắp hàng và Phân phối lên, rồi bấm nút "Tâm thẳng hàng ngang", rồi "Khe ngang giữa 2 đối tượng là giống nhau" (xem chú thích của nút). Các đối tượng giờ đã được sắp xếp thẳng hàng và phân phối đều trong không gian. Dưới đây là một số ví dụ về sắp hàng và phân phối:

An example image

Thứ tự Z

Thuật ngữ thứ tự z dùng để chỉ thứ tự xếp chồng của các đối tượng trong bản vẽ, tức là đối tượng nào nằm trên và che khuất các đối tượng khác. Trong trình đơn Đối tượng có 2 lệnh là Lên trên cùng (phím Home) và Xuống dưới cùng (phím End) để di chuyển đối tượng đang chọn lên cao nhất hoặc xuống thấp nhất trong thứ tự z của lớp hiện hành. Hai lệnh khác, Nâng lên (PgUp) và Hạ thấp (PgDn) sẽ di chuyển đối tượng lên/xuống một vị trí trong thứ tự z của lớp.

Hãy thực hành các lệnh trên bằng cách đảo ngược thứ tự z của các đối tượng dưới đây, để cho hình elip ngoài cùng bên trái sẽ ở trên cùng, và hình ngoài cùng bên phải sẽ ở dưới cùng:

An example image

Một thao tác nhanh để chọn đối tượng là dùng phím Tab. Nếu bạn chưa chọn gì, nhấn Tab sẽ chọn đối tượng nằm dưới cùng trong lớp; bằng không nó sẽ chọn cho bạn đối tượng nằm trên đối tượng đang chọn trong thứ tự z của lớp. Shift+Tab có tác dụng ngược lại, bắt đầu từ đối tượng trên cùng trở xuống. Vì các đối tượng được tạo ra sẽ được thêm lên trên các đối tượng đang có, nên nhấn Shift+Tab khi không chọn gì sẽ chọn cho ta đối tượng được tạo gần đây nhất. Hãy thử TabShift+Tab với các hình elip ở trên.

Chọn và di chuyển đối tượng nằm dưới đối tượng khác

Bạn cần chọn một đối tượng nằm dưới đối tượng khác ư? Có thể đối tượng đó vẫn hiện ra nếu đối tượng nằm trên nó tương đối trong suốt, nhưng nếu bạn nhấn chuột lên nó, bạn sẽ chỉ chọn được đối tượng nằm trên mà thôi.

Muốn chọn đối tượng bên dưới, hãy dùng Alt+bấm chuột. Alt+bấm chuột lần đầu sẽ chọn cho bạn đối tượng nằm trên cùng, giống như khi không giữ Alt. Tuy nhiên, tiếp tục Alt+bấm chuột tại cùng điểm đó, bạn có thể lần lượt chọn được các đối tượng nằm dưới. Nhờ vậy, sau một vài lần Alt+bấm chuột bạn có thể chọn được đối tượng mình cần di chuyển. Khi hết các đối tượng nằm dưới, tổ hợp Alt+bấm chuột tiếp theo sẽ chọn cho bạn đối tượng nằm trên cùng.

[Nếu dùng Linux, có thể Alt+click không làm việc. Thay vì thế, có thể toàn bộ cửa sổ Inkscape sẽ bị di chuyển. Đây thường là do trình quản lý cửa sổ của bạn đã đặt Alt+bấm chuột làm thao tác kích hoạt một hành động nào khác. Hãy chỉnh lại cấu hình cho trình quản lý cửa sổ để có thể dùng phím Alt cho các hành động khác.]

Sau khi đã chọn các đối tượng bên dưới, bạn có thể dùng bàn phím để chuyển dạng chúng, di chuyển chúng, và có thể kéo các chốt của chúng. Tuy nhiên, kéo đối tượng một cách trực tiếp sẽ có thể làm Inkscape nhầm tưởng là bạn muốn chọn lại đối tượng nằm trên cùng. Để báo với Inkscape rằng bạn muốn di chuyển đối tượng đang chọn thay vì chọn đối tượng trên cùng, hãy giữ Alt+kéo chuột. Việc này sẽ di chuyển đối tượng đang chọn mà không quan tâm đến việc bạn bắt đầu kéo chuột ở đâu.

Bạn hãy thực hành các thao tác Alt+bấm chuột tráigiữ Alt+kéo chuột trên 2 hình màu nâu nằm dưới hình tam giác màu xanh trong hình này:

An example image

Kết luận

Xin dừng phần hướng dẫn Cơ bản về Inkscape tại đây. Inkscape còn rất nhiều chức năng khác nữa, nhưng với các kỹ thuật được diễn giải tại đây, bạn đã có thể tạo ra các hình vẽ SVG đơn giản. Xin xem thêm các bài hướng dẫn khác trong trình đơn Trợ giúp > Hướng dẫn.