Follow us on:

Home

Inkscape tutorial: Асновы

У гэтым падручніку паказаныя асновы працы з Inkscape. Гэта звычайны дакумэнт Inkscape, які можна праглядаць, правіць, захоўваць ці нешта капіяваць зь яго.

Падручнік па асновах ахоплівае пракручваньне палатна, кіраваньне дакумэнтамі, асновы працы з інструмэнтамі фіґур, спосабы вылучэньня, ператварэньне аб'ектаў, ґрупаваньне, вызначэньне запаўненьня й контуру, раўнаваньне й z-парадак. Калі шукаеце глыбейшых тэмаў, зазірніце ў іншыя падручнікі ў мэню «Даведка».

Пракручваньне палатна

Існуе шмат способаў пракручваньня (перасоўваньня) палатна. Паспрабуйце Ctrl+стрэлкі для пракручваньня з дапамогай клявіятуры. (Паспрабуйце зараз зрушыць дакумэнт уніз.) Таксама можна перасоўваць палатно з дапамогай сярэдняй кнопкі мышы. Альбо можна выкарыстоўваць палосы пракручваньня (націсьніце Ctrl+B каб паказаць ці схаваць іх). Кола на мышы таксама пракручвае па вэртыкалі, а з Shift — па гарызанталі.

Набліжэньне й аддаленьне

Найлягчэйшы спосаб зьмяніць маштаб — націснуць клявішы - і + (ці =). Для набліжэньня можна выкарыстоўваць Ctrl+сярэдні пстрык ці Ctrl+правы пстрык, для аддаленьня — Shift+сярэдні пстрык ці Shift+правы пстрык, або паварочвайце кола мышы з націснутай Ctrl. Як варыянт можна выбраць патрэбны маштаб у полі маштабу (у ніжнім правым куце вакна дакумэнта), увядзіце патрэбны адсотак і націсьніце Enter. Таксама існуе інструмэнт «Маштаб» (на панэлі інструмэнтаў зьлева), які дазваляе павялічваць толькі патрэбны абведзены абсяг.

Inkscape захоўвае гісторыю маштабаў, якія выкарыстоўваліся падчас працы. Націсьніце клявішу `, каб вернуцца да папярэдняга маштабу, ці Shift+`, каб перайсьці да наступнага.

Інструмэнты Inkscape

Вэртыкальная панэль інструмэнтаў зьлева паказвае наяўныя ў Inkscape інструмэнты рысаваньня й праўленьня. У верхняй частцы вакна, пад мэню, знаходзіцца Загадная панэль з агульнымі загаднымі ґузікамі й Кіроўная панэль інструмэнту з індывідуальнымі парамэтрамі кожнага інструмэнту. Панэль стану ўнізе вакна паказвае падчас працы карысныя падказкі й паведамленьні.

Шмат дзеяньняў можна выканаць з дапамогай клявіятуры. Глядзіце поўны даведнік у Даведка > Па клявішах і мышы.

Стварэньне дакумэнтаў і кіраваньне імі

Каб стварыць новы пусты дакумэнт карыстайцеся Файл > Стварыць ці націсьніце Ctrl+N. Каб адкрыць наяўны дакумэнт SVG карыстайцеся Файл > Адкрыць (Ctrl+O). Каб захаваць файл карыстайцеся Файл > Захаваць (Ctrl+S), ці Захаваць як (Shift+Ctrl+S), каб захаваць з новай назвай. (Inkscape ўсё яшчэ можа працаваць нестабільна, таму захоўвайце працу як мага часьцей!)

Inkscape выкарыстоўвае для сваіх файлаў фармат SVG (Scalable Vector Graphics). SVG зьяўляецца адкрытым стандартам, які шырока падтрымліваецца ґрафічнымі праґрамамі. SVG базуецца на XML, таму яго можна правіць любым рэдактарам для тэксту ці XML (ня кажучы пра Inkscape). Апрача SVG Inkscape можа імпартаваць і экспартаваць некаторыя іншыя фарматы (EPS, PNG).

Inkscape адкрывае асобнае вакно для кожнага дакумэнту. Пераключацца між імі можна з дапамогай кіраўніка вакон (напр., з дапамогай Alt+Tab), ці з дапамогай скароту Inkscape, Ctrl+Tab, які будзе цыклічна пераключаць усе адкрытыя вокны дакумэнтаў. (Зараз стварыце новы дакумэнт і папераключайцеся між ім і гэтым дакумэнтам, каб папрактыкавацца). Заўвага: Inkscape абыходзіцца з гэтымі вокнамі як сеціўны гартач з укладкамі, гэта значыць, што скарот Ctrl+Tab працуе толькі з вокнамі, створанымі адным і тым жа працэсам. Калі вы адкрыеце некалькі файлаў праз кіраўнік файлаў ці выканаеце некалькі працэсаў Inkscape, гэта ня будзе працаваць.

Стварэньне фіґур

Надыйшоў час для прыгожых фіґур! Пстрыкніце па прастакутніку на панэлі інструмэнтаў (ці націсьніце F4), а потым пстрыкніце-й-пацягніце ці ў новым пустым дакумэнце, ці проста тут:

An example image

Як бачыце, прадвызначана прастакутнік сіні, з чорным контурам (абрысам) і крыху празрысты. Як гэта зьмяніць мы даведаеся пазьней. Іншымі інструмэнтамі можна ствараць эліпсы, зоркі й сьпіралі:

An example image

Гэтыя інструмэнты вядомыя як фіґуры. Кожны інструмэнт, які мы ствараем, паказвае адну ці некалькі ромбападобных ручак, паспрабуйце пацягнуць за іх, каб пабачыць як зьмяняецца фіґура. Кіроўная панэль фіґуры зьяўляецца яшчэ адным спосабам паўплываць на яе, гэтыя парамэтры узьдзейнічаюць на вылучаныя фіґуры (г.зн. тыя, што паказваюць ручкі) і вызначаюць прадвызначаны выгляд новаствораных фіґур.

Каб адмяніць сваё апошняе дзеяньне, націсьніце Ctrl+Z. (Альбо, калі перадумаеце ізноў, можна паўтарыць адмененае дзеяньне з дапамогай Shift+Ctrl+Z.)

Перасоўваньне, зьмяненьне памеру, паварочваньне

Найчасьцей у Inkscape выкарыстоўваецца інструмэнт Вылучальнік. Пстрыкніце па самым верхнім ґузіку (са стрэлкай) на панэлі інструмэнтаў, ці націсьніце F1 ці Прабел. Цяперака можаце вылучыць любы аб'ект на палатне. Пстрыкніце па прастакутніку ўнізе.

An example image

Вы ўбачыце восем стрэлкападобных ручак, якія зьявяцца вакол аб'екту. Цяпер можна:

Ізноў пстрыкніце па прастакутніку. Ручкі зьменяцца. Цяпер можна:

У рэжыме вылучэньня можна карыстацца палямі ўводжаньня на кіроўнай панэлі (па-над палатном), каб задаць дакладныя значэньні каардынат (X і Y) і памеру (Ш і В) вылучэньня.

Ператварэньне клявішамі

Адна з асаблівасьцяў Inkscape, якая вылучае яго на тле іншых вэктарных рэдактараў — зручнае кіраваньне клявіятурай. Цяжка знайсьці загад ці дзеяньне, якое немагчыма выканаць з дапамогай клявіятуры, і ператварэньне аб'ектаў тут не выключэньне.

З дапамогай клявіятуры аб'екты можна перасоўваць (стрэлкамі) і паварочваць (клявішамі [ і ]), а таксама зьмяняць іхны памер (клявішамі < і >). Прадвызначаныя зрухі й зьмяненьні памеру роўныя 2 пкс, з Shift — у 10 разоў большыя. Ctrl+> і Ctrl+< павялічваюць ці памяншаюць, адпаведна, у 2 разы. Прадвызначана паварот роўны 15 ґрадусам, з Ctrl паворот роўны 90 ґрадусам.

Аднак, найкарысьнейшымі, напэўна, зьяўляюцца папіксэльныя ператварэньні, які выконваюцца пры выкарыстаньні Alt з клявішамі ператварэньня. Напрыклад, Alt+стрэлкі пасунуць вылучэньне на 1 піксэль пры бягучым маштабе (г.зн. на 1 піксэль экрану, ня блытайце зь піксэлямі, у якіх у SVG выражаецца даўжыня, незалежная ад маштабу). Гэта значыць, што калі вы наблізіце аб'ект, то адна Alt+стрэлка дасьць меншы абсалютны зрух, які будзе выглядаць як аднапіксэльны штуршок на вашым экране. Такім чынам, гэта дазваляе разьмяшчаць аб'екты зь любой патрэбнай дакладнасьцю проста набліжаючы іх ці аддаляючы.

Аналяґічна, Alt+> і Alt+< зьмяняюць памер гэтак, што візуальна ён зьмяняецца на адзін піксэль экрану, а Alt+[ і Alt+] паварочваюць яго гэтак, што ягоны найдалейшы ад цэнтру пункт зрушваецца на адзін піксэль экрану.

Заўвага: карыстальнікі Linux могуць не атрымаць чаканага выніку ад Alt+стрэлка і некаторых іншых камбінацый клявіш, калі іхны кіраўнік вакон перахоплівае гэтыя клявіятурныя падзеі да таго, як яны дасягнуць Inkscape. Адным са спосабаў вырашыць гэту праблему зьяўляецца адпаведная зьмена настаўленьняў кіраўніка вакон.

Вылучэньне некалькіх аб'ектаў

Некалькі аб'ектаў можна вылучыць адначасова праз пстрыканьне па іх з націснутай Shift. Альбо можна пацягнуць вакол аб'ектаў, якія трэба вылучыць, гэта называецца вылучэньне ґумовай стужкай. (Вылучальнік стварае «ґумовую стужку», калі цягнецца з пустога месца, аднак, калі перад пачаткам перацягваньня вы націсьніце Shift, то Inkscape заўжды створыць ґумовую стужку.) Папрактыкуйцеся, вылучыўшы ўсе тры фіґуры ўнізе:

An example image

Зараз скарыстайце ґумовую стужку (проста пацягнуўшы ці з Shift) каб вылучыць два эліпсы, але не прастакутнік:

An example image

Кожны асобны аб'ект унутры вылучэньня паказвае пазнаку вылучэньня — прадвызначана, гэта прастакутная штрыхавая рамка. Гэтыя пазнакі спрашчаюць візуальнае адрозьніваньне вылучаных аб'ектаў ад нявылучаных. Напрыклад, калі вылучыце абодва эліпсы й прастакутнік, без пазнак будзе цяжка вызначыць ці вылучаныя эліпсы, ці не.

Shift+пстрык па вылучаным аб'екце выключаюць яго з вылучэньня. Вылучыце ўсе тры аб'екты вышэй, потым выкарыстайце Shift+пстрык, каб выключыць абодва эліпсы з вылучэньня, пакінуўшы вылучаным толькі прастакутнік.

Націсканьне Esc здымае вылучэньне з усіх аб'ектаў. Ctrl+A вылучае ўсе аб'екты на бягучым пласьце (калі вы не стваралі пластоў, то можна сказаць, што ўсе аб'екты дакумэнту).

Ґрупаваньне

Некальнік аб'ектаў можна аб'яднаць у ґрупу. Ґрупа паводзіць сябе як адзін аб'ект, калі вы перацягваеце ці ператвараеце яго. Тры аб'екты зьлева ўнізе незалежныя, а такія ж тры аб'екты справа зґрупаваныя. Паспрабуйце перацягнуць ґрупу.

An example image

Каб стварыць ґрупу трэба вылучыць адзін ці некалькі аб'ектаў і націснуць Ctrl+G. Каб разґрупаваць адну ці некалькі ґруп, вылучыце іх і націсьніце Ctrl+U. Ґрупы таксама можна ґрупаваць, як і іншыя якія аб'екты, такія рэкурсіўныя ґрупы могуць паглыбляцца да любой глыбіні. Аднак, Ctrl+U разґрупоўвае толькі найвышэйшы ўзровень ґрупаваньня ў вылучэньні, каб цалкам разґрупаваць глыбока ўкладзеную ґрупу-ў-ґрупе давядзецца націснуць Ctrl+U некалькі разоў.

Аднак неабавязкова разґрупоўваць усю ґрупу, калі вы жадаеце паправіць аб'ект унутры яе. Дастаткова зрабіць Ctrl+пстрык па гэтым аб'екце, і толькі ён адзін будзе вылучаны й гатовы да працы, альбо Shift+Ctrl+пстрык па некалькіх аб'ектах (унутры любых ґруп ці па-за імі), каб вылучыць некалькі аб'ектаў не зважаючы на ґрупаваньне. Паспрабуйце перасунуць ці ператварыць асобныя фіґуры ў ґрупе (справа ўверсе) не разґрупоўваючы яе, пасьля здыміце вылучэньне й вылучыце ґрупу звычайным чынам, каб пераканацца, што яна дасюль зґрупаваная.

Запаўненьне й контур

Шмат функцый Inkscape наяўныя праз дыялёґі. Напэўна, найпрасьцей расфарбаваць аб'ект нейкім колерам адкрыўшы дыялёґ «Прыклады» з мэню «Від» (ці націснуўшы Shift+Ctrl+W), вылучыце аб'ект і пстрыкніце па прыкладзе, каб расфарбаваць яго (зьмяніць колер ягонага нутра).

Больш магутным зьяўляецца дыялёґ «Запаўненьне й контур» з мэню Аб'ект (або націсьніце Shift+Ctrl+F). Вылучыце фіґуру ўнізе й адкрыйце дыялёґ «Запаўненьне й контур».

An example image

Як бачыце, дыялёґ мае тры ўкладкі: «Запаўненьне», «Рысаваньне контуру» й «Стыль контуру». Укладка «Запаўненьне» дазваляе правіць запаўненьне (нутро) вылучаных аб'ектаў. З дапамогай ґузікаў пад укладкай можна выбраць від запаўненьня, у тым ліку без запаўненьня (ґузік з X), запаўненьне суцэльным колерам, а таксама лінейным ці радыяльным ґрадыентам. Для фіґур уверсе актыўным будзе ґузік суцэльнага запаўненьня.

Яшчэ ніжэй можна пабачыць набор выбіральнікаў колеру, кожны ў сваёй уласнай укладцы: RGB, CMYK, HSL і «Кола». Напэўна, найзручней карыстацца выбіральнікам «Кола», дзе можна паварочваць трохкутнік, каб выбраць колер ў коле, а потым ягонае адценьне ўнутры трохкутніка. Усе выбіральнікі колеру ўтрымліваюць сьлізгач, які задае альфу (непразрыстасьць) выбранага колеру.

Калі вы выбіраеце аб'ект, выбіральнік колеру паказвае ягоныя бягучыя запаўненьне й контур (у выпадку некалькіх вылучаных аб'ектаў дыялёґ паказвае іхны сярэдні колер). Пагуляйце з гэтымі прыкладамі ці стварыце свой уласны:

An example image

Выкарыстоўваючы ўкладку «Рысаваньне контуру» можна прыбраць контур (абрыс) аб'екта, ці задаць яму любы колер ці празрыстасьць:

An example image

Апошняя ўкладка, «Стыль контуру», дазваляе задаць таўшчыню ці іншыя парамэтры контуру:

An example image

Нарэшце, замест суцэльнага колеру можна ўжываць ґрадыенты для запаўненьня й/ці контуру:

An example image

Калі пераключаецеся з суцэльнага колеру на ґрадыент, новаствораны ґрадыент выкарыстоўвае папярэдні суцэльны колер, пераходзячы ад непразрыстага да празрыстага. Пераключыцеся на інструмэнт «Ґрадыент» (Ctrl+F1) каб пацягнуць ручкі ґрадыенту — злучаныя лініямі сродкі кіраваньня, якія вызначаюць напрамак і даўжыню ґрадыенту. Калі нейкая ручка ґрадыента вылучаная (падсьвечаная сінім), то дыялёґ «Запаўненьне й колер» паказвае колер ручкі, а ня колер усяго вылучанага аб'екту.

Яшчэ адзін зручны спосаб зьмяніць колер аб'екту — гэта выкарыстаньне інструмэнту «Піпетка» (F7). Проста пстрыкніце дзе-небудзь па рысунку гэтым інструмэнтам, і выбраны колер вызначыць запаўненьне вылучанага аб'екту (Shift+пстрык вызначыць колер контуру).

Падвойваньне, раўнаваньне, разьмяркоўваньне

Адно з найчасьцейшых дзеяньняў — гэта падвойваньне аб'екту (Ctrl+D). Дублікат разьмешчаны дакладна па-над арыґіналам і вылучаны, так што яго можна пацягнуць мышай ці клявішамі-стрэлкамі. Каб папрактыкавацца паспрабуйце запоўніць лінію копіямі гэтага чорнага квадрата:

An example image

Найхутчэй, копіі квадрата разьмешчаныя больш-менш адвольна. Вось тут карысным будзе дыялёґ «Раўнаваньне» (Ctrl+Shift+A). Вылучыце ўсе квадраты (Shift+пстрык ці пацягніце «ґумовую стужку»), адкрыйце дыялёґ і націсьніце ґузік «Цэнтраваць па гарызантальнай восі», потым ґузік «Зрабіць гарызантальныя прагалы між аб'ектамі аднолькавымі» (чытайце ўсплываючыя падказкі ґузікаў). Цяпер аб'екты акуратна выраўнаваныя й роўнааддалена разьмеркаваныя. Вось некалькі прыкладаў іншага раўнаваньня й разьмеркаваньня:

An example image

Z-парадак

Тэрмінам z-парадак (парадкам уздоўж восі Z) апісваецца перакрываньне аб'ектамі адзін аднога на рысунку, г.зн. якія аб'екты знаходзяцца па-над іншымі й закрываюць іх. Два загады ў мэню «Аб'ект», «Узьняць угару» (клявіша Home) і «Апусьціць долу» (клявіша End) перанясуць вылучаныя аб'екты на вяршыню ці на спод z-парадку бягучага пласта. Яшчэ два загады «Ўзьняць» (PgUp) і «Апусьціць» (PgDn) перасунуць вылучэньне толькі на адзін узровень, г.зн. перасунуць яго ўздоўж восі Z праз адзін нявылучаны аб'ект (улічваюцца толькі аб'екты, якія перакрываюць вылучэньне, калі нічога яго не перакрывае, то «Ўзьняць» і «Апусьціць» перасунуць яго ўгару ці долу, адпаведна).

Папрактыкуйцеся карыстацца гэтымі загадамі, зьмяніўшы на адваротны z-парадак аб'ектаў унізе, каб самы левы эліпс апынуўся на вяршыні, а самы правы — на сподзе:

An example image

Вельмі карысная пры працы з вылучэньнямі клявіша Tab. Калі нічога ня вылучана, яна вылучае аб'ект на сподзе, у адваротным выпадку яна вылучае аб'ект, які знаходзіцца вышэй за вылучаны аб'ект у z-парадку. Shift+Tab працуе наадварот, пачынае з аб'екта ўгары й ідзе долу. Паколькі аб'екты, якія вы ствараеце, дадаюцца на вяршыню стоса, то, калі нічога ня вылучана, націсканьне Shift+Tab вылучыць апошні створаны аб'ект. Папрактыкуйцеся выкарыстоўваць Tab і Shift+Tab на стосе эліпсаў унізе.

Вылучэньне й перацягваньне вылучанага

Што рабіць, калі патрэбны аб'ект схаваны за іншым аб'ектам? Ніжні аб'ект можна пабачыць, калі верхні (часткова) празрысты, але пстрык па ім вылучыць верхні аб'ект, а не патрэбны.

Для гэтага выпадку існуе Alt+пстрык. Першы Alt+пстрык вылучае самы верхні аб'ект, зусім як звычайны пстрык. Аднак, наступны Alt+пстрык па тым жа пункце вылучыць аб'ект пад верхнім, наступны — яшчэ ніжэйшы і г.д. Такім чынам, некалькі Alt+пстрыкаў па слупку пройдуць ад вяршыні да споду праз увесь z-парадак стосу аб'ектаў у месцы пстрыканьня. Калі дасягнуты аб'ект на сподзе, то наступны Alt+пстрык, натуральна, ізноў вылучыць самы верхні аб'ект.

[Калі вы карыстаецеся Linux,то, магчыма, Alt+пстрык не працуе як сьлед. Замест гэтага ён можа перасоўваць усё вакно Inkscape. Гэта праз тое, што кіраўнік вакон пакінуў Alt+пстрык для сваіх патрэб. Як спосаб выправіць гэта, вы можаце знайсьці настаўленьні паводзін вакон свайго кіраўніка вакон і альбо абязьдзейніць яе, альбо наставіць на выкарыстаньне клявішы Meta (Windows), каб Inkscape ды іншыя праґрамы маглі вольна выкарыстоўваць клявішу Alt.]

Гэта ўсё выдатна, але калі аб'ект пад паверхняй вылучаны, што зь ім можна зрабіць? Можна з дапамогай клявіятуры ператварыць яго, можна пацягнуць за ручкі вылучэньня. Аднак, перацягваньне самога аб'екту ізноў вылучыць самы верхні аб'ект (гэтак «пстрыкні-й-пацягні» зроблена, што спачатку вылучае (самы верхні) аб'ект, а пасьля перацягвае вылучэньне). Каб сказаць Inkscape перацягваць тое, што вылучана цяпер, не вылучаючы нічога іншага, карыстайцеся Alt+перацягваньне. Яно перасуне бягучае вылучэньне, няважна куды вы пацягнеце мыш.

Папрактыкуйцеся з Alt+пстрыкам і Alt+перацягваньнем на дзьвюх карычневых фіґурах пад зялёным празрыстым прастакутнікам:

An example image

Высновы

Падручнік з асновамі працы скончаны. У ім разгледжаная толькі малая частка магчымасьцяў Inkscape, але нават з засвоенымі ведамі вы ўжо зможаце ствараць простыя, але карысныя відарысы. Больш складаныя прыёмы працы апісаныя ў «Паглыбленым курсе» й іншых падручніках у Даведка > Падручнікі.