Follow us on:

Home

Inkscape tutorial: Паглыблены

буля бяк, buliabyak@users.sf.net і josh andler, scislac@users.sf.net

Гэты падручнік аxоплівае капіяваньне/ўстаўку, праўленьне вузлоў, рысаваньне ад рукі й крывых Бэзье, маніпуляваньне шляхамі, ляґічныя апэрацыі, зрухі, спрашчэньне й інструмэнт «Тэкст».

Выкарыстоўвайце Ctrl+стрэлкі, кола мышы, ці перацягваньне сярэдняй кнопкай мышы, каб пракручваць гэтую старонку долу. Асновы стварэньня, вылучэньня й ператварэньня аб'ектаў глядзіце ў «Асновах» у Даведка > Падручнікі.

Спосабы ўстаўкі

Пасьля таго, як вы скапіявалі колькі аб'ектаў з дапамогай Ctrl+C ці выразалі іх з дапамогай Ctrl+X, звычайны загад Уставіць (Ctrl+V) устаўляе скапіяваныя аб'екты ў тое месца, дзе знаходзіцца курсор, а калі курсор па-за межамі вакна, то ў сярэдзіну вакна дакумэнту. Тым ня менш, аб'екты ў буфэры абмену ўсё яшчэ памятаюць месца, адкуль былі скапіяваныя, і іх можна ўставіць назад загадам Уставіць на месца (Ctrl+Alt+V).

Іншы загад, Уставіць стыль (Shift+Ctrl+V), ужывае стыль (першага) аб'екту ў буфэры абмену да бягучага вылучэньня. Гэтак устаўлены «стыль» уключае ўсе настройкі запаўненьня, контуру й шрыфта, але ня форму, памер ці іншыя парамэтры, спэцыфічныя для фіґур, такія як, напрыклад, колькасьць промняў у зоркі.

Яшчэ адзін набор загадаў устаўкі, Уставіць памер, мяняе памер вылучэньня, каб ён быў роўны пажаданаму атрыбуту памеру аб'екту ў буфэры. Ёсьць некалькі загадаў устаўкі памеру, а менавіта: «Уставіць памер», «Уставіць шырыню», «Уставіць вышыню», «Уставіць памер паасобку», «Уставіць шырыню паасобку» й «Уставіць вышыню паасобку».

Уставіць памер зьмяняе памер усяго вылучэньня, каб ён адпавядаў агульнаму памеру аб'ектаў буфэру абмену. Уставіць шырыню/Уставіць вышыню зьмяняе памер па гарызанталі/вэртыкалі, каб ён адпавядаў шырыні/вышыні аб'ектаў у буфэры. Гэтыя загады зважаюць на стан замку прапарцыйнасьці зьмяненьня памеру на кіроўнай панэлі «Вылучальніка» (між палямі Ш і В), такім чынам, калі замок націснуты, то іншы вымер вылучанага аб'екта зьмяняецца прапарцыйна, калі не, то іншы вымер не зьмяняецца. Загады, што ўтрымліваюць «паасобку», працуюць падобна вышэйапісаным загадам, але яны зьмяняюць памер кожнага асобнага аб'екту ў вылучэньні, каб ён адпавядаў памеру/шырыні/вышыні аб'ектаў у буфэры.

Буфэр абмену агульны для ўсёй сыстэмы, можна капіяваць/устаўляць аб'екты між рознымі асобнікамі Inkscape, а таксама між Inkscape і іншымі праґрамамі (якія падтрымліваюць працу з SVG у буфэры абмену).

Рысаваньне шляхоў ад рукі й правільных шляхоў

Найпрасьцейшы шлях стварыць адвольную фіґуру — нарысаваць яе ад рукі інструмэнтам «Аловак» (F6):

An example image

Калі хочаце больш правільныя фіґуры, то карыстайцеся інструмэнтам «Асадка» («Бэзье») (Shift+F6):

An example image

Пры працы з «Асадкай» кожны пстрык стварае востры вузел без аніякіх ручак крывіні, такім чынам, шэраг пстрыкаў стварае пасьлядоўнасьць адрэзкаў прамой лініі. Пстрык і перацягваньне стварае гладкі вузел Бэзье з двума калінеарнымі супрацьлеглымі ручкамі. Націсьніце Shift пры выцягваньні ручкі, каб павернуць толькі адну ручку й замацаваць іншыя. Як звычайна, Ctrl абмяжоўвае напрамак ці бягучага адрэзку лініі ці ручак Бэзье павелічэньнямі па 15 ґрадусаў. Націсканьне Enter сканчае лінію, Esc скасоўвае яе. Каб скасаваць толькі апошні адрэзак няскончанай лініі, націсьніце Backspace.

Пры рысаваньні ад рукі ці крывых Бэзье вылучаны шлях паказвае маленькія квадратныя якары ля абодвух канцоў. Гэтыя якары дазваляюць працягнуць гэты шлях (рысуючы ад аднаго якара) ці закрыць яго (рысуючы ад аднаго якара да другога) замест стварэньня новага.

Праўка шляхоў

У адрозьненьне ад фіґур, створаных інструмэнтамі фіґур, «Аловак» і «Асадка» ствараюць тое, што называецца шляхамі. Шлях — гэта пасьлядоўнасьць прамых адрэзкаў лініі і/ці крывых Бэзье, якія, як любы іншы аб'ект Inkscape, могуць мець любыя ўласьцівасьці запаўненьня й контуру. Але, у адрозьненьне ад фіґур, шлях можна адвольна правіць празь перацягваньне ягоных вузлоў (а ня толькі прадвызначаных ручак) ці наўпрост перацягваючы адрэзак шляха. Вылучыце гэты шлях і пераключыцеся на інструмэнт «Вузел» (F2):

An example image

Вы пабачыце колькі шэрых квадратаў — вузлоў шляха. Гэтыя вузлы можна вылучыць пстрыкнуўшы, Shift+пстрыкнуўшы ці пацягнуўшы «ґумовую стужку» — дакладна як аб'екты, вылучаныя «Вылучальнікам». Таксама можна пстрыкнуць па адрэзку шляха, каб аўтаматычна вылучыць сумежныя вузлы. Вылучаныя вузлы становяцца падсьвечанымі й паказваюць іхныя ручкі вузлоў — адну ці дзьве малыя акружыны, злучаныя з кожным вылучаным вузлом прамой лініяй. Клявіша ! інвэртуе вылучэньне вузлоў у бягучых падшляхах (г.зн. падшляхах з прынамсі адным вылучаным вузлом), Alt+! інвэртуе ва ўсім шляху.

Шляхі правяць перацягваньнем іхных вузлоў, ручак вузлоў ці наўпрост адрэзкаў. (Паспрабуйце перацягнуць некаторыя вузлы, ручкі й адрэзкі шляха ўверсе.) Ctrl працуе як звычайна, абмяжоўваючы перасоўваньне й паварот. Клявішы стрэлкі, Tab, [, ], <, > зь іхнымі мадыфікатарамі працуюць як у «Вылучальніку», але ўплываюць на вузлы, а не на фіґуры. Можна дадаваць вузлы дзе заўгодна на шляху, двойчы пстрыкнуўшы ці Ctrl+Alt+пстрыкнуўшы ў патрэбным месцы.

Можна выдаляць вузлы з дапамогай Del ці Ctrl+Alt+пстрыку. Пры выдаленьні вузлоў шлях імкнецца захоўваць форму, калі жадаеце, каб сумежныя вузлы ўцягваліся (не захоўвалі формы), то выдаляйце з дапамогай Ctrl+Del. У дадатак, можна падвойваць (Shift+D) вылучаныя вузлы. Шлях можна разьбіць (Shift+B) па вылучаных вузлах ці, калі вылучыце два канцавыя пункты аднаго шляха, іх можна злучыць (Shift+J).

Вузел можа быць вострым (Shift+C), што значыць, што ягоныя дзьве ручкі могуць перасоўвацца незалежна адна ад адной на любы вугал; гладкім (Shift+S), што значыць, што ягоныя ручкі заўжды на адной прамой лініі (калінеарныя); і сымэтрычным (Shift+Y), г.зн. гладкім вузлом, ручкі якога маюць аднолькавую даўжыню. Калі пераключаеце тып вузла, можаце захаваць становішча адной зь дзьвюх ручак, трымаючы курсор мышы над ёй, тады іншая ручка перасунецца, каб адпавядаць першай.

Таксама можна цалкам ўцягнуць ручку вузла Ctrl+пстрыкнуўшы па ёй. Калі ў двух сумежных вузлоў ручкі ўцягнутыя, то адрэзак шляху між імі — прамы. Каб выштурхнуць уцягнуты вузел Shift+пацягніце прэч ад вузла.

Падшляхі й спалучэньне

Шлях можа ўтрымліваць больш за адзін падшлях. Падшлях — гэта пасьлядоўнасьць вузлоў, злучаных між сабой. (Таму, калі шлях мае больш за адзін падшлях, ня ўсе ягоныя вузлы злучаныя.) Унізе зьлева тры падшляхі адносяцца да аднаго складанага шляха, такія ж тры падшляхі справа — незалежныя шляхі:

An example image

Заўважце, што складаны шлях — гэта ня тое ж, што ґрупа. Гэта адзін аб'ект, які можна вылучыць толькі цалкам. Калі вылучыце левы аб'ект уверсе, і пераключыцеся на «Вузел», то пабачыце вузлы на ўсіх трох падшляхах. А справа можна правіць вузлы толькі на адным шляху за раз.

Inkscape можа Спалучаць шляхі ў складаны шлях (Ctrl+K) і Разьбіваць складаны шлях на асобныя шляхі (Shift+Ctrl+K). Паспрабуйце гэтыя загады з прыкладамі ўверсе. Паколькі аб'ект можа мець толькі адно запаўненьне й контур, то новы складаны шлях атрымоўвае стыль першага (самага ніжняга ў z-парадку) аб'екту пры спалучэньні.

Пры спалучэньні шляхоў з запаўненьнем, якія накладваюцца, запаўненьне звычайна зьнікае ў абсягах, дзе шляхі накладваюцца:

An example image

Гэта найлягчэйшы спосаб стварыць аб'ект зь дзіркай. Больш магутныя загады шляхоў глязіце ў «Ляґічных апэрацыях» унізе.

Ператварэньне ў шлях

Любую фіґуру ці тэкставы аб'ект можна ператварыць у шлях (Shift+Ctrl+C). Гэтае дзеяньне не зьмяняе выгляду аб'екта, але прыбірае усе магчымасьці, уласьцівыя ягонаму тыпу (г.зн. вы больш ня зможаце закругляць куты прастакутніка ці правіць тэкст), замест гэтага вы зможаце правіць ягоныя вузлы. Вось дзьве зоркі — левая пакінутая фіґурай, а правая ператвораная ў шлях. Пераключыцеся на «Вузел», вылучыце іх і параўнайце іхныя магчымасьці праўкі:

An example image

Больш за тое, можна ператварыць у шлях («абрыс») контур любога аб'екту. Унізе першы аб'ект — спачатны шлях (без запаўненьня, з чорным контурам), а другі — вынік загаду Контур у шлях (чорнае запаўненьне, бяз контуру):

An example image

Ляґічныя апэрацыі

Загады ў мэню «Шлях» дазваляюць спалучаць два ці болей аб'ектаў з дапамогай ляґічных апэрацый:

An example image

Скароты клявіятуры для гэтых загадаў робяць намінку на арытмэтычныя аналяґі ляґічных апэрацый (аб'яднаньне — складаньне, рознасьць — адніманьне, і г.д.). Загады Рознасьць і Выключэньне можна выкарыстоўваць толькі з двума аб'ектамі, іншыя апрацоўваюць любую колькасьць аб'ектаў адразу. Вынік заўжды атрымоўвае стыль верхняга аб'екта.

Вынік Выключэньня выглядае падобным на вынік Спалучэньня (гл. вышэй), але адрозьненьне ў тым, што Выключэньне дадае дадатковыя вузлы там, дзе перасякаюцца спачатныя шляхі. Рознасьць між Дзяленьнем і Адразаньнем шляху ў тым, што першы разразае ўвесь ніжні аб'ект шляхам верхняга аб'екту, а апошні адразае толькі контур ніжняга аб'екту й прыбірае запаўненьне (гэта зручна для разразаньня на кавалкі контураў без запаўненьня).

Сьцісканьне й расьцягваньне

Inkscape можа павялічыць і зьменшыць фіґуру ня толькі зьмяненьнем памеру, але таксама зрушваючы кожны пункт шляха аб'екта пэрпэндыкулярна шляху. Адпаведныя загады называюцца Сьцісканьнем (Ctrl+() і Расьцягваньнем (Ctrl+)). Унізе паказаны спачатны шлях (чырвоны) і колькі шляхоў, атрыманых сьцісканьнем ці расьцягваньнем яго:

An example image

Простыя загады Сьціснуць і Расьцягнуць ствараюць шляхі (ператвараючы спачатны аб'ект у шлях, калі трэба). Часта зручней карыстацца загадам Дынамічны зрух (Ctrl+J), які стварае аб'ект з ручкай (падобнай на ручку фіґуры), якія кіруе адлегласьцю зруху. Вылучыце аб'ект унізе, пераключыцеся на «Вузел» і пацягніце ручку, каб зразумець думку:

An example image

Такі аб'ект дынамічнага зруху памятае спачатны шлях, таму не «пагаршаецца», калі вы зьмяняеце адлегласьць зруху зноў і зноў. Калі такі аб'ект больш ня трэба правіць, яго заўжды можна ператварыць у шлях.

Больш зручным зьяўляецца злучаны зрух, які падобны на дынамічны, але злучаны зь іншым шляхам, які застаецца прыдатным да праўкі. Адзін выточны шлях можа мець любую колькасьць злучаных зрухаў. Унізе выточны шлях чырвоны, адзін зрух, злучаны зь ім, мае чорны контур, але ня мае запаўненьня, а іншы мае чорнае запаўненьне, але ня мае контуру.

Вылучыце чырвоны аб'ект і папраўце ягоныя вузлы, паназірайце як адказваюць на гэта абодва злучаныя зрухі. Цяпер вылучыце любы зрух і пацягніце ягоныя ручкі, каб зьмяніць радыюс зруху. Нарэшце, занатуйце як перасоўваньне ці ператварэньне крыніцы перасоўвае ўсе ягоныя злучаныя зрухі, і як можна перасоўваць ці ператвараць зрухі незалежна, не губляючы іхнай сувязі з крыніцай.

An example image

Спрашчэньне

У першую чаргу загад Спросьціць (Ctrl+L) выкарыстоўваецца каб зьменшыць колькасьць вузлоў на шляху, амаль захоўваючы ягоную форму. Гэта можа прыдасца для шляхоў, створаных «Алоўкам», бо ён часам стварае больш вузлоў, чым трэба. Унізе левая фіґура створаная ад рукі, а правая — ягоная спрошчаная копія. Спачатны шлях мае 28 вузлоў, а спрошчаны 17 (што значыць, што зь ім прасьцей працаваць з «Вузлом») і ён больш гладкі.

An example image

Узровень спрашчэньня (які называецца парог) залежыць ад памеру вылучэньня. Таму, калі вылучыце шлях разам зь нейкім вялікім аб'ектам, ён будзе спрошчаны аґрэсіўней, чым калі б вы вылучылі толькі сам шлях. Больш за тое, загад Спросьціцьпаскораны. Гэта значыць, што калі націсьніце Ctrl+L некалькі разоў у хуткай пасьлядоўнасьці (не пазьней як праз 0,5 сэкунд адна ад адной), парог будзе павялічвацца з кожным выклікам. (Калі зробіце іншае спрашчэньне пасьля паўзы, парог вернецца да свайго прадвызначанага значэньня.) Карыстаючыся паскарэньнем лёгка выкарыстоўваць патрэбны ўзровень спрашчэньня, патрэбны ў кожным асобным выпадку.

Апроч згладжваньня ліній ад рукі, Спрашчэньне можна выкарыстоўваць для розных творчых эфэктаў. Часта вуглаватая фіґура выйграе ад невялічкага спрашчэньня, якое надае больш жыцьцёвую форму спачатнай фіґуры, згладжваючы вострыя куты й надаючы вельмі натуральныя скажэньні, часам стыльныя, а часам сьмешныя. Вось прыклад фіґуры зь бібліятэкі відарысаў, якая выглядае нашмат лепей пасьля Спрашчэньня:

An example image

Стварэньне тэксту

Inkscape здольны ствараць доўгія й складаныя тэксты. Аднак таксама ён даволі зручны для стварэньня кароткіх тэкставых аб'ектаў, такіх як загалоўкі, банэры, ляґатыпы, пазнакі й загалоўкі дыяґрамаў і г.д. Гэты разьдзел — толькі базавыя ўводзіны ў магчымасьці Inkscape па працы з тэкстам.

Стварыць тэкставы аб'ект вельмі проста: пераключыцеся на інструмэнт «Тэкст» (F8), пстрыкніце дзе-небудзь па дакумэнце й пішыце тэкст. Каб зьмяніць ґарнітуру, стыль, кеґль і раўнаваньне адкрыйце дыялёґ «Тэкст і шрыфт» (Shift+Ctrl+T). Гэты дыялёґ таксам мае ўкладку, дзе можна правіць вылучаны тэкставы аб'ект, часам гэта зручней, чым правіць яго адразу на палатне (у прыватнасьці, гэтая ўкладка ўмее правяраць правапіс).

Як і іншыя інструмэнты, «Тэкст» можа вылучаць аб'екты свайго ўласнага віду — тэкставыя аб'екты — таму можаце пстрыкнуць курсорам любы тэкст і адразу правіць яго (напрыклад, гэты абзац).

Адна з найчасьцейшых апэрацый з тэкстам у тэкставым дызайне — рэґуляваньне адлегласьцяў між літарамі й радкамі. Як заўжды, Inkscape мае клявіятурныя скароты. Калі правіце тэкст, клявішы Alt+< і Alt+> зьмяняюць міжлітарныя інтэрвалы ў бягучым радку так, што агульная даўжыня радку мяняецца на 1 піксэль пры бягучым маштабе (параўнайце з «Вылучальнікам», дзе тыя ж клявішы робяць аднапіксэльнае зьмяненьне памеру). Як правіла, калі кеґль шрыфта ў тэкставым аб'екце большы за прадвызначаны, будзе добра, калі сьціснуць літары крыху шчыльней, чым прадвызначана. Вось прыклад:

An example image

Сьціснуты варыянт выглядае крыху лепей, але ўсё яшчэ не ідэальна: адлегласьці між літарамі не аднастайныя, напрыклад, «a» і «t» задалёкія, а «t» и «i» заблізкія. Велічыня такога кепскага кернінґу (асабліва бачнага пры вялікіх кеґлях) большая ў нізкаякасных шрыфтах, чым у высокаякасных, зрэшты, у любым радку тэксту зь любым шрыфтом можна адшукаць пары літар, якім не пашкодзіць паправіць кернінґ.

У Inkscape такія выпраўленьні вельмі простыя. Проста пастаўце тэкставы курсор між раздражняючымі літарамі й націсьніце Alt+стрэлкі, каб пасунуць літары справа ад курсору. Вось той жа загаловак ізноў, цяпер з ручным выпраўленьнем адлегласьцяў між літарамі:

An example image

У дадатак да зрушваньня літар па гарызантамі з дапамогай Alt+Улева ці Alt+Управа, іх можна пасунуць па вэртыкалі, выкарыстоўваючы Alt+Уверх ці Alt+Уніз:

An example image

Вядома ж, можна проста ператварыць тэкст у шлях (Shift+Ctrl+C) і перасунуць літары як звычайныя шляхі. Тым ня менш, зручней трымаць тэкст як тэкст, тады яго й далей можна правіць ці зьмяняць шрыфты не прыбіраючы кернінґу й інтэрвалаў, і яшчэ ён займае нашмат меней прасторы ў захаваным файле. Адзіная праблема з падыходам «тэкст як тэкст» — гэта тое, што патрэбна ўсталёўваць спачатны шрыфт на любой сыстэме, дзе гэты дакумэнт SVG будзе адкрыты.

Аналяґічна міжлітарнаму інтэрвалу рэґулюецца інтэрліньяж (міжрадковы інтэрвал) у шматрадковых тэкстах. Націсьніце клявішу Ctrl+Alt+< і Ctrl+Alt+> у любым параґрафе гэтага падручніка, каб зьменшыць ці павялічыць інтэрліньяж гэтак, каб агульная вышыня тэкставага аб'екту зьмянілася на 1 піксэль пры бягучым маштабе. Як і ў «Вылучальніку», націсканьне Shift зь любым інтэрвалам ці кернінґам дае ў 10 разоў больш вынік, чым бяз Shift.

Рэдактар XML

Вельмі магутным зьяўляецца інструмэнт Inkscape «Рэдактар XML» (Shift+Ctrl+X). Ён паказвае ўсё дрэва XML дакумэнту, заўжды адлюстроўваючы ягоны бягучы стан. Вы можаце правіць рысунак і назіраць за адпаведнымі зьменамі ў дрэве XML. Больш за тое, вы можаце правіць любы тэкст, элемэнт ці атрыбут у рэдактары XML і назіраць вынік гэтага на палатне. Гэта найлепшы інструмэнт, які толькі можна ўявіць, для інтэрактыўнага вывучэньня SVG, і ён дазваляе рабіць штукі, немагчымыя з дапамогай звычайных інструмэнтаў.

Высновы

Гэты падручнік паказаў толькі малую частку ўсіх магчымасьцяў Inkscape. Мы спадзяёмся, што вы атрымалі ад яго асалоду. Ня бойцеся экспэрымэнтаваць й дзяліцца сваімі творамі. Калі ласка, наведайце www.inkscape.org, калі шукаеце болей інфармацыі, апошнюю вэрсію, дапамогу карыстальнікаў ці супольнасьці распрацоўнікаў.